poniedziałek, 18 Grudzień 2017, 05:56

Strona główna » WYDARZENIA » kultura i sztuka » Ostatki czyli tradycyjny Śledzik lub zwany też Podkoziołek
Ostatki czyli tradycyjny Śledzik lub zwany też Podkoziołek

Ostatki czyli tradycyjny Śledzik lub zwany też Podkoziołek

poniedziałek, 27 Luty 2017, 22:41 Kategoria: kultura i sztuka, REGION, społeczeństwo

Kończy się okres karnawału, za kilka dni będziemy mieć jego ostatni dzień, po czym rozpocznie się Wielki Post, który potrwa aż do świąt wielkanocnych. Zanim nadejdzie Środa Popielcowa, zgodnie ze staropolską tradycją, obchodzimy ostatki, w zależności od regionu kraju nazywane też mięsopustem, podkoziołkiem czy śledzikiem.

Na świecie jest to ostatni dzień słynnego brazylijskiego karnawału i samby królującej na ulicach Rio de Janeiro. O północy z wtorku na środę koniec weneckiego karnawału obwieszczą dzwony bazyliki na placu Św. Marka, a przez Canal Grande przepłyną w milczeniu gondolierzy z pochodniami w rękach. Tradycja urządzania hucznych zabaw przed nadchodzącym okresem wstrzemięźliwości od dawna jest bliska różnym kulturom. Współcześnie widowiskowe karnawały odbywają się w Rio de Janeiro, w Wenecji oraz na Wyspach Kanaryjskich i w Niemczech. Drugim największym, po karnawale w Rio de Janeiro pod względem liczby odwiedzających go turystów, jest Notting Hill Carnival w Londynie. Co roku w ciągu dwóch dni przyciąga ponad półtora miliona turystów.

Ostatni dzień karnawału na świecie jest nazywany często Mardi Gras, co znaczy „Tłusty wtorek”. Nazwa ta jest znana i używana w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, czasem też jako Pancake Tuesday, czyli „Naleśnikowy Wtorek”, a także w Europie i Ameryce Łacińskiej. W Wielkiej Brytanii oraz Irlandii ostatki są nazywane „Shrove Tuesday”, w Niemczech – „Fasnacht”.

Ostatki z tradycją w Polsce

Do ostatkowych zwyczajów należało choćby przywoływanie wiosny. Po wsi chodziły tzw. maszkary zapustne, czyli głośno hałasujący przebierańcy, którzy próbowali pobudzić przyrodę do życia. Często taką maszkarą, utożsamianą z demonem zimy, był słomiany niedźwiedź, którego prowadził mężczyzna w przebraniu parobka. W takim orszaku podążał też diabeł, baba i dziad oraz Cyganka i Żyd. Przebierańcy chodzili po domach, odgrywając swoje role. Na przykład dziad obcałowywał młode panny, baba kradła, a Cyganka wróżyła. Na koniec urządzano zabawę dla wszystkich mieszkańców.

Ostatki, zwane w rożnych częściach Polski także śledzikiem, zapustami lub podkoziołkiem, zwyczajowo zaczynają się w tłusty (comberowy) czwartek, a kończą we wtorek przed rozpoczynającą Wielki Post Środą Popielcową. Dziś to czas, kiedy w rożnych klubach i restauracjach organizowane są liczne imprezy oraz bale, ale dawniej ostatki wiązały się nie tylko z zabawą taneczną, ale też wieloma zwyczajami i obrzędami, których należało przestrzegać.

Na Warmii szczególnie restrykcyjnie przestrzegano początku Wielkiego Postu.

Ostatki, które rozpoczynało obżarstwo w tłusty czwartek, kończyły się zawsze we wtorek o północy. Zwykle o tej porze wieszano w kominie dokładnie wymytą patelnię, co symbolicznie oznaczało koniec z wszelkim tłuszczem w diecie przez najbliższe 40 dni. Punkt dwunasta cichła też muzyka i zaprzestawano wszelkich tańców. Wierzono, że jeśli ktoś złamie ten zakaz, przez resztę życia będzie tańczyć z diabłem.

Dawniej szczególnie huczne były ostatki w dworach szlacheckich i magnackich. W XVII wieku śpiewano, że na zapusty „nie chcą państwo kapusty; wolą sarny, jelenie i żubrowe pieczenie”. Faktycznie od jadła i napitków uginały się stoły. Wesołe, huczne i gwarne był także ostatki chłopskie. W karczmach wiejskich do późnej nocy grała muzyka, a ludzie zbierali się na tańce. We wszystkich domach, stosownie do posiadanych zasobów, wesoło ucztowano w tym czasie. W karczmach zachęcano do zabawy śpiewając między innymi tak:
„Kiej ostatki, to ostatki,
cieszcie się dziouchy i matki,
kiej ostatki to ostatki,
niech tańcują wszystkie babki,
kiej ostatki, to ostatki,
niech się trzęsą babskie zadki.”

Ostatki, które rozpoczynało obżarstwo w tłusty czwartek, kończyły się zawsze we wtorek, traktowany jako najważniejszy dzień tego okresu. Wraz z wybiciem północy z wtorku na środę, hulankom i swawolom należy bowiem powiedzieć stop. Tak przynajmniej nakazuje tradycja. Dawniej wierzono, że jeśli ktoś złamie ten zakaz, przez resztę życia będzie tańczyć z diabłem. Za to we wtorek, zwany popularnie śledzikiem, tak jak dawniej, należy się dobrze najeść i napić. Na stole nie powinno zabraknąć przede wszystkich przysmaków ze śledzia, tradycyjnej polskiej, postnej potrawy.

W przeszłości podawano go głównie z jajkami i Ostatni dzień karnawału nazywano dawniej kusym wtorkiem. Wierzono, że tego dnia po ziemi chodzi diabeł. Aby go odgonić i nie dać złu dostępu do siebie, koniecznie należało się przebrać. Gdy nastawała północ, wieszano w kominie czystą patelnię, co symbolizowało koniec z wszelkim tłuszczem w diecie przez najbliższe 40 dni. O północy do drzwi pukał też Popielec – postać w łachmanach, która była symbolem Wielkiego Postu. Przepędzał z karczmy wszystkich tancerzy, a najbardziej opornych traktował batem.
Dziś niemal wszystkie dawne wierzenia, obrzędy i zabawy zapustne, tak niegdyś liczne, różnorodne i bogate, odeszły w przeszłość. mlekiem.

Co ciekawe większość zachodniego świata nie obchodzi tłustego (combrowego) czwartku, ale… tłusty wtorek (ten przed Środą Popielcową), z francuskiego nazywanym Mardi Gras. Tego dnia karnawałowe parady odbywają się na przykład w Nowym Orleanie. Z kolei w krajach anglosaskich (głównie w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i Australii) obchodzony jest wtorek naleśnikowy (Pancake Tuesday) i jak sama nazwa wskazuje jest znakomitym pretekstem do objadania się naleśnikami.

Opracował Obserwator

Ostatki czyli tradycyjny Śledzik lub zwany też Podkoziołek Reviewed by on . Kończy się okres karnawału, za kilka dni będziemy mieć jego ostatni dzień, po czym rozpocznie się Wielki Post, który potrwa aż do świąt wielkanocnych. Zanim nad Kończy się okres karnawału, za kilka dni będziemy mieć jego ostatni dzień, po czym rozpocznie się Wielki Post, który potrwa aż do świąt wielkanocnych. Zanim nad Rating: 0

Zostaw komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

scroll to top